Home » Danas je 34-ta godišnjica smrti Danila Kiša

Danas je 34-ta godišnjica smrti Danila Kiša

0

Danilo Kiš, rođen u Subotici, 22. februara 1935. godine. Bio je jedan od najznačajnijih pisaca u istoriji srpske knjizevnosti. 

Detinjstvo i odrastanje

Rođen je u mešovitom braku, otac mu je bio mađarski Jevrej a majka Srpkinja sa Cetnjia, kao drugo dete. Ubrzu nakon rođenja, sa samo dve godine Kiš se sa porodicom seli u Novi Sad. U knjigama je navodio kako su prve impresije njegovog detinjstva zapravo i poticale iz Novog Sada. I bez obzira na vreme u kom je rođen Danilo je 1938. godine kršten u Uspenskoj crkvi prema pravoslavnim običajima.

Do 1942. godine sa porodicom je živeo u Novom Sadu, gde je pohađao prvi razred, nakon čega su se preselili u očev rodni kraj, u Mađarsku. Razlog preseljenju je najverovatnije bio progon Jevreja u Vojvodini. Po preseljenju u Mađarsku, Kiš je završio osnovnu i dva razreda gimnazije. 

Godine 1944. Eduard Kiš, viši inspektor državnih železnica, odveden je u Zalaegerseg, a odatle u Aušvic, odakle se nije nikada vratio.

Nakon što mu je otac odveden, sa porodicom se uz pomoć Crvenog krsta seli na Cetinje, gde je i živeo do kraja školovanja.

Školovanje

Danilo je Filozofski fakultet u Beogradu upisao 1954. godine, a diplomirao 1958. godine kao prvi student na katedri za Istoriju svetske književnosti sa teorijom književnosti. 

Tokom školovanja postao je i član redakcije „Vidika” u čijem uredništvu ostaje do aprila 1960. godine.

Pre upisa na fakultet, u periodu od 1953. godine Danilo je sarađivao sa mnogobrojnim časopisima kao prevodilac i pisac.

Danilo Kiš, pisao je pesme, romane, pripovetke, drame, eseje, polemičke rasprave, prevodio je sa ruskog, mađarskog, francuskog i engleskog. Osim toga, bio je lektor za srpskohrvatski jezik na univerzitetima u Strazburu, Bordou i Lilu. 

Honorarno je radio u Institutu za književnost i umetnost u Beogradu i kao dramaturg u pozorištu Atelje 212.

Odrastanje na takvom prostoru i takvom vremenu, ispunjenom velikim tragedijama i samo detinjstvo koje je ostavilo dubok trag njegovih strahova, odredili su njegov književni stil a i sam životni okvir, od početka do kraja.

Njegova dela obojena su istorijskom dramom.

Dela i priznanja

Kao student, objavljivao je pesme, eseje, pripovetke i prevode. A svoje prive radove je objavio 1953. godine i to su: „Oproštaj sa majkom”, „Sjutra”, „Odjek iz detinjstva”, „Susret sa majkom u jesen”, „Crveni bik”.

Njegovo prvo značajno, prozno delo objavljeno je 1965. godine u Beogradu pod nazivom „Bašta, pepeo”. Ovo delo nastalo je za vreme Kišovog boravka u Strazburu, gde je radio kao lektor za srpskohrvatski jezik.

Jedna od možda najpoznatijih knjiga, „Rani jadi”, objavljena je 1970. godine u Beogradu i predstavlja začetnu knjigu Porodičnog ciklusa. 1972. godine objavio je knjigu „Peščanik”, za koju je dobio NIN-ovu nagradu, koju je nekoliko godina kasnije vratio. Za zburku pripovedaka „Enciklopedija mrtvih”, Kiš je dobio dve nagrade, Andrićevu nagradu 1984. godine i 1986. godine nagradu Skender Kulenović. Izabrana dela, proza u sedan knjiga objavljena je u Beogradu i Sarajevu 1987. godine. Te godine Kiš je dobio Sedmojulsku nagradu. Dok je godinu kanije izabran za dopisnog člana SANU i dobio dve značajne međunarodne književne nagrade. U Italiji „Premio letteratio Treve” i u Nemačkoj „Preis des Literaturmagazins”. Iste godine dobija i Avnovijevu nagradu. 1989. godine američki PEN dodelio mu je nagradu Bruno Schulz Prize.

Njegova posmrtna dela objavljena su 1990. godine, „Život, literatura” i „Gorki talog iskustva”. 

U Parizu, 15. oktobra 1989. godine preminuo je Danilo Kiš. Po svojoj želji sahranjen je u Beogradu po pravoslavnim običajima. Njegov grob nalazi se u Aleji zaslužnih građana na beogradskom Novom groblju. Smatra se da su Kišova dela jedna od najprevođenijih. Samo 15 meseci pre svoje smrti snimio je seriju „Goli život” u Izraelu, u saradnji sa Aleksandrom Mandićem, koja je emitovana šest meseci nakon njegove smrti. 

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *